గడప వద్దకే పాలన

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం తెలంగాణకు పది జిల్లాలు ఇచ్చింది. కొత్త రాష్ట్రం తన సొంత పటాన్ని చూసి, పది చాలవని నిర్ణయించుకుంది — ప్రతి పల్లెకూ చేరాలనుకున్న ప్రభుత్వానికి అది సరిపోదని. తనను తాను తిరగరాసుకుంది: 33 జిల్లాలు, 75 రెవెన్యూ డివిజన్లు, 12,751 గ్రామ పంచాయతీలు. 2018లో ఒక రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో 95 శాతం స్థానికులకే కేటాయించింది: 1952 నాటి, 1969 నాటి, ఈ గ్రంథాలయంలోని ప్రతి ముల్కీ ఆందోళన నాటి డిమాండ్ — ఎట్టకేలకు తెలంగాణ సొంత రాష్ట్రం చేతిలో చట్టంగా మారింది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టంలోని 3వ సెక్షన్ — అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పది జిల్లాల నుంచి తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది: ఆదిలాబాద్, నిజామాబాద్, కరీంనగర్, మెదక్, వరంగల్, నల్గొండ, రంగారెడ్డి, హైదరాబాద్, ఖమ్మం, మహబూబ్‌నగర్. ఆ పది జిల్లాలు వారసత్వంగా వచ్చినవి — వాటిని పాలించిన రాష్ట్రం తన సౌలభ్యం కోసం గీసుకున్నవి. అంత పెద్ద జిల్లాలు తాము సేవించే ప్రజలకు దూరంగా పరిపాలనను ఉంచుతాయని 2014లో అధికారం చేపట్టిన ప్రభుత్వం తేల్చుకుని — అదే చట్టంలోని 11వ సెక్షన్ ప్రతి వారసత్వ రాష్ట్రానికీ ఇచ్చిన అధికారాన్ని వాడుకుంది: తన సొంత అంతర్గత పటాన్ని తిరగరాసుకునే అధికారం.

ఈ అంకెలు చెప్పేది ఒకే ఒక ఆలోచన: గడప వద్దకే పాలన. కొత్త జిల్లాలతో పాటు 153 కొత్త మండలాలు, 35 కొత్త రెవెన్యూ డివిజన్లు, 8 కొత్త మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లు, 87 మున్సిపాలిటీలు వచ్చాయి. తెలంగాణ పంచాయతీ రాజ్ చట్టం 2018 కింద పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థను మొదటి నుంచీ పునర్నిర్మించారు: 8,684 గ్రామ పంచాయతీలను 12,751గా పునర్వ్యవస్థీకరించారు, మండల ప్రజా పరిషత్‌లు 438 నుంచి 539కి, జిల్లా పరిషత్‌లు 9 నుంచి 32కు పెరిగాయి. ఒకప్పుడు కలెక్టరేట్‌కు చేరడానికి రోజంతా ప్రయాణించిన పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా పౌరుడికి — ఇప్పుడు ప్రభుత్వం కొద్ది దూరపు బస్సు ప్రయాణంలోనే దొరుకుతోంది.

కొత్త రాష్ట్రపు భవనాలు

పునర్వ్యవస్థీకరించిన పరిపాలనకు భౌతిక రూపం ఇచ్చారు. 29 జిల్లాల్లో సమీకృత జిల్లా కార్యాలయ సముదాయాలు చేపట్టారు: ప్రతి శాఖ జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం ఒకే భవనంలో — ప్రజలు ప్రతి ప్రభుత్వ సేవనూ ఒకే చోట పొందేలా; కొన్ని రాష్ట్రాల సచివాలయాల కంటే తెలంగాణ జిల్లా సముదాయాలే మెరుగ్గా ఉన్నాయని పరిశీలకులు గమనించారు. వీటన్నింటికీ కేంద్రంగా కొత్త డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ తెలంగాణ రాష్ట్ర సచివాలయం లేచింది: ఏడు లక్షల చదరపు అడుగుల ఏడంతస్తుల భవనం; ఇండియన్ గ్రీన్ బిల్డింగ్స్ కౌన్సిల్ గోల్డ్ రేటింగ్ పొందినది; పాత పరిపాలన పనిచేసిన చెల్లాచెదురైన, శిథిల భవనాల స్థానంలో వచ్చినది. రాష్ట్ర కొత్త నాడీకేంద్రం పక్కనే రూ.585 కోట్ల వ్యయంతో అత్యాధునిక పోలీసు కమాండ్ అండ్ కంట్రోల్ సెంటర్ వచ్చింది. తెలంగాణ చరిత్రలో గ్రామీణ అణచివేతకు అత్యంత పురాతన సాధనమైన రాష్ట్ర భూ రికార్డులను ధరణి పోర్టల్‌లోకి తరలించారు — ప్రపంచంలో ఎక్కడున్నా ఎవరైనా తమ రికార్డును తీసుకోవచ్చు.

95 శాతం: ముల్కీ డిమాండ్‌కు జవాబు

ఈ ఏళ్లలో జరిగిన ఒక సంస్కరణ ఈ గ్రంథాలయం మొత్తం గుండా వెనక్కి చేరుతుంది. 1952లో సిటీ కాలేజీలో విద్యార్థులు — తెలంగాణ ఉద్యోగాలు తెలంగాణ ప్రజలకే దక్కాలని డిమాండ్ చేస్తూ ప్రాణాలు కోల్పోయారు. 1969లో అదే డిమాండ్‌తో మొదలైన ఉద్యమంలో సుమారు 369 మంది చనిపోయారు. ఆరు దశాబ్దాల పాటు ముల్కీ నిబంధనలను సమర్థించారు, పలచబరిచారు, రద్దు చేశారు, దుఃఖించారు. 2018లో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఈ ప్రశ్నను ముగించింది. రాజ్యాంగంలోని 371-డి అధికరణను తెలంగాణ ప్రజా ఉద్యోగ (స్థానిక కేడర్ల నిర్వహణ, ప్రత్యక్ష నియామకాల నియంత్రణ) ఉత్తర్వు, 2018 ద్వారా సవరించారు; 30 ఆగస్టు 2018 నాటి జీవో 124 కింద — జూనియర్ అసిస్టెంట్ నుంచి గ్రూప్-I సర్వీసుల వరకు ప్రత్యక్ష నియామకాల్లో 95 శాతం పోస్టులను స్థానిక అభ్యర్థులకే కేటాయించారు; మొత్తం 33 జిల్లాలను కలుపుతూ రెండు మల్టీ-జోన్లు, ఏడు జోన్ల కొత్త నిర్మాణం అంతటా. సమైక్య రాష్ట్రంలో స్థానిక రిజర్వేషన్ 60 నుంచి 80 శాతం మధ్య ఉండేది; దాని అమలే ఉద్యమపు అత్యంత పురాతన ఆవేదన. తెలంగాణ తొలి ప్రభుత్వం 95 శాతాన్ని చట్టంలోనే రాసింది.

పటాన్ని తిరగరాయడం ప్రతీకాత్మకం కాదు, పాలన; కానీ అది చరిత్రకు ఇచ్చిన జవాబు కూడా. అరవై ఏళ్ల పాటు దూరం నుంచి పాలించబడ్డ, తన ఉద్యోగాలను ఇతరులకు కేటాయించిన పరిపాలనలు చూసిన ఒక ప్రాంతానికి — ఇప్పుడు ప్రతి ఇంటికీ అందుబాటులో కలెక్టరేట్, తన ఉద్యోగాలను తన ప్రజలకే ఉంచే చట్టం ఉన్నాయి. ఆ ప్రభుత్వం తన కొత్త యంత్రాంగంతో ఏం చేసిందో ఈ అధ్యాయంలోని మిగిలిన పేజీలు నమోదు చేస్తాయి.

← మునుపటి సంస్కృతి, వారసత్వ పునరుద్ధరణ తదుపరి → తెలంగాణ హరితీకరణ