సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తెలంగాణపై జరిగిన ఆర్థిక దోపిడీ వ్యాఖ్యానానికో రాజకీయ వాదనకో సంబంధించిన విషయం కాదు. అది అధికారిక రికార్డుకు సంబంధించినది — భారత ప్రభుత్వం నియమించిన కమిటీలు ధ్రువీకరించినది, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభలో రాష్ట్ర సొంత ఆర్థిక మంత్రి చేసిన ప్రకటనల్లో ఒప్పుకున్నది, రాష్ట్ర సొంత ఆర్థిక గణాంక సంచాలకుల వార్షిక ప్రచురణల్లో నమోదైనది. ఈ గణాంకాలపై ఎవరికీ వివాదం లేదు. దశాబ్దాల పాటు పట్టించుకోకుండా, తిరస్కరిస్తూ, వక్రీకరిస్తూ వచ్చినది వాటి ప్రాముఖ్యాన్ని మాత్రమే.
మూల వాస్తవాలు ఇవి. 1956లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన మొదటి రోజు నుంచే, అభివృద్ధి ఖర్చు రూపంలో తాను పొందినదాని కంటే ఎక్కువ ఆదాయాన్ని రాష్ట్రానికి తెలంగాణ సమకూర్చింది. పెద్దమనుషుల ఒప్పందం ప్రత్యేకంగా నిషేధించిన ఈ తీరు యాభై ఏళ్లకు పైగా ఆగకుండా కొనసాగింది. రాష్ట్ర జనాభాలో 40.69%, భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 41.67% ఉన్న తెలంగాణ, రాష్ట్రం మొత్తం ఆదాయాల్లో నిలకడగా 61% నుంచి 76% సమకూరుస్తూ, ఖర్చులో తన దామాషా వాటా కంటే చాలా తక్కువే అందుకుంది.
రాష్ట్రం దాచలేకపోయిన సాక్ష్యం: రోశయ్య ప్రకటన
2007 మార్చిలో ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యులు ఐదుగురు, గత మూడేళ్ల ఆదాయం, ఖర్చుల ప్రాంతాలవారీ వివరాలు ఇవ్వాలని ఆర్థిక మంత్రి కె. రోశయ్యను కోరారు. సభలో అధికారికంగా జవాబు చెప్పక తప్పలేదు రోశయ్యకు. ఆయన సభ ముందుంచినది — దశాబ్దాలుగా తెలంగాణ నమోదు చేస్తూ వచ్చిన వ్యవస్థాగత ఆర్థిక వ్యత్యాసాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సొంత అధికారిక గణాంకాల నుంచే ధ్రువీకరించింది.
హైదరాబాద్ ప్రధాన కార్యాలయాల ఆదాయాలను తెలంగాణ ప్రాంతీయ ఆదాయాల నుంచి కృత్రిమంగా వేరు చేసి వ్యత్యాసాన్ని తగ్గించి చూపడానికి ప్రయత్నించిన రోశయ్య ఇచ్చిన వివరణలో కూడా — గణాంకాలు చెప్పిన కథ నిస్సందేహమైనది.
ఆర్థిక కార్యదర్శి 3 ఫిబ్రవరి 1969 నాటి సొంత లేఖ నిర్దేశించినట్టు హైదరాబాద్ ప్రధాన కార్యాలయాల ఆదాయాలను సరిగ్గా తెలంగాణ ఖాతాలో జమ చేస్తే — పరిశీలించిన నాలుగు ఏళ్లలోనూ ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆదాయాలకు తెలంగాణ నిజమైన వాటా 74% నుంచి 77% వరకు ఉంది. ఆంధ్ర, రాయలసీమలు కలిపి ఇచ్చినది కేవలం 23% నుంచి 25%.
రోశయ్య గణాంకాలు పూర్తిగా
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాంతాలవారీ ఆదాయం (రూ. కోట్లలో)
| ప్రాంతం | 2003–04 | 2004–05 | 2005–06 | 2006–07 |
|---|---|---|---|---|
| ఆంధ్ర | 2,796 | 3,494 | 3,702 | 3,690 |
| రాయలసీమ | 730 | 867 | 1,004 | 987 |
| తెలంగాణ (ప్రధాన కార్యాలయాలు మినహా) | 5,565 | 4,725 | 5,935 | 6,093 |
| ప్రధాన కార్యాలయాలు (హైదరాబాద్) | 5,095 | 8,311 | 9,708 | 9,319 |
| స్థూల మొత్తం | 17,406 | 20,680 | 24,404 | 25,069 |
మూలం: ఎల్‌ఏక్యూ నం. 7406 (స్టార్డ్), ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ 9వ సమావేశం. ప్రధాన కార్యాలయాల ఆదాయాలను తెలంగాణ ఖాతాలో జమ చేయాలని ఆర్థిక కార్యదర్శి 3 ఫిబ్రవరి 1969 సర్క్యులర్ నిర్దేశిస్తుంది; అలా చేస్తే రాష్ట్రం మొత్తంలో తెలంగాణ నిజమైన వాటా 74 నుంచి 77%. గమనిక: ఏ ఒక్క ప్రాంతానికీ ఆపాదించలేని వసూళ్లు (కేంద్ర బదిలీలు వంటివి) స్థూల మొత్తం వరుసలో ఉన్నాయి; అందుకే ప్రాంతాల వరుసల మొత్తం, స్థూల మొత్తం కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాంతాలవారీ ప్రణాళిక ఖర్చు (రూ. కోట్లలో)
| ప్రాంతం | 2003–04 | 2004–05 | 2005–06 | 2006–07 |
|---|---|---|---|---|
| ఆంధ్ర | 3,848 | 3,799 | 4,532 | 3,489 |
| రాయలసీమ | 2,150 | 2,411 | 2,684 | 2,881 |
| తెలంగాణ | 5,158 | 5,546 | 7,111 | 5,987 |
| ప్రధాన కార్యాలయాలు | 706 | 893 | 976 | 682 |
| మొత్తం | 11,862 | 12,649 | 15,303 | 13,039 |
ఆంధ్ర, రాయలసీమల ప్రణాళిక ఖర్చు వాటి సొంత ఆదాయాన్ని చాలా మించిపోయింది. తెలంగాణ ఖర్చు దాని సొంత ఆదాయం కంటే కోట్లాది రూపాయలు తక్కువ. ఆ తేడా వేరే చోటికి బదిలీ అయింది.
అమ్మకపు పన్ను, ఎక్సైజ్: 75% తెలంగాణ నుంచే
రాష్ట్ర సొంత పన్ను ఆదాయాల్లో అమ్మకపు పన్ను, ఎక్సైజ్ వసూళ్లు కలిపి దాదాపు 80% ఉంటాయి. ఈ రెండు మార్గాల్లోనూ తెలంగాణ ఆధిపత్యాన్ని రాష్ట్ర సొంత ఆర్థిక గణాంక సంచాలకుల సమాచారం — వివరాలు అందుబాటులో ఉన్న ప్రతి సంవత్సరంలోనూ, నిలకడగా — ధ్రువీకరిస్తున్నాయి.
ప్రాంతాలవారీ అమ్మకపు పన్ను వసూళ్లు
| సంవత్సరం | ఆంధ్ర + రాయలసీమ | పంచుకోండి | తెలంగాణ | పంచుకోండి |
|---|---|---|---|---|
| 2000–01 | రూ.1,39,843 లక్షలు | 24.38% | రూ.4,33,796 లక్షలు | 75.62% |
| 2003–04 | రూ.1,79,212 లక్షలు | 23.48% | రూ.5,83,902 లక్షలు | 76.52% |
| 2005–06 | రూ.2,06,984 లక్షలు | 24.26% | రూ.6,46,371 లక్షలు | 75.74% |
మూలం: ఆర్థిక గణాంక సంచాలకులు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం.
ఎక్సైజ్ వసూళ్లు: తెలంగాణ vs రాష్ట్రం మొత్తం (రూ. కోట్లలో)
| సంవత్సరం | ఆంధ్రప్రదేశ్ మొత్తం | తెలంగాణ | తెలంగాణ వాటా |
|---|---|---|---|
| 2005–06 | 3,436.63 | 2,460.63 | 71.6% |
| 2007–08 | 4,056.86 | 2,966.13 | 73.11% |
| 2008–09 | 5,753.43 | 4,077.45 | 70.86% |
మూలం: నిషేధం, ఎక్సైజ్ కమిషనర్ కార్యాలయం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం.
మొదటి పన్నెండేళ్లు: లలిత్ కమిటీ తేల్చినది
ఈ దోపిడీ 2000ల్లో మొదలైంది కాదు. 1 నవంబర్ 1956న, మొదటి రోజునే మొదలైంది. భారత కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఏర్పాటు చేసిన లలిత్ కమిటీ 1 నవంబర్ 1956 నుంచి 31 మార్చి 1968 వరకు కాలాన్ని పరిశీలించి, ప్రతి ఒక్క సంవత్సరమూ తెలంగాణ మిగులు ఆదాయాలు ఆంధ్రకు వ్యవస్థాగతంగా మళ్లాయని ధ్రువీకరించింది.
ఆంధ్రకు మళ్లిన తెలంగాణ మిగులు ఆదాయం, 1956 నుంచి 1968 (రూ. లక్షల్లో)
| సంవత్సరం | తెలంగాణ ఆదాయం | ఖర్చు | ఆంధ్రకు బదిలీ | % బదిలీ |
|---|---|---|---|---|
| 1956–57 | 1,093.88 | 644.58 | 449.30 | 41.07% |
| 1957–58 | 2,244.79 | 1,896.67 | 348.12 | 15.51% |
| 1958–59 | 2,667.18 | 2,242.69 | 424.49 | 15.92% |
| 1959–60 | 3,451.10 | 2,598.16 | 852.94 | 24.72% |
| 1960–61 | 3,352.36 | 3,000.34 | 352.02 | 10.50% |
| 1961–62 | 3,810.83 | 3,381.37 | 429.46 | 11.27% |
| 1962–63 | 4,506.55 | 3,837.69 | 668.86 | 14.84% |
| 1963–64 | 5,091.79 | 4,228.95 | 862.84 | 16.95% |
| 1964–65 | 5,375.91 | 4,764.70 | 611.21 | 11.37% |
| 1965–66 | 6,087.29 | 5,555.39 | 531.90 | 8.74% |
| 1966–67 | 7,044.00 | 6,376.45 | 667.55 | 9.48% |
| 1967–68 | 6,720.47 | 6,526.31 | 194.16 | 2.89% |
| మొత్తం | 51,446.15 | 45,053.30 | 6,392.85 | 12.43% సగటు |
మూలం: తెలంగాణ మిగులు పరిమాణంపై నివేదిక, కుమార్ లలిత్ నివేదిక, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, 1969. సుప్రీంకోర్టు సిట్టింగ్ న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని భార్గవ కమిటీ స్వతంత్రంగా ధ్రువీకరించింది.
ఏ సంవత్సరంలోనైనా ఖర్చు కాకుండా మిగిలిపోయిన మిగులు మొత్తాలను ఆ సంవత్సరంలోనో, ఆ మరుసటి సంవత్సరంలోనో నిజంగా ఖర్చు చేసి ఉంటే, సాధించగలిగిన అభివృద్ధి ఎంతో ఎక్కువగా ఉండేది. అభివృద్ధి కోసం ఆ మొత్తాలు అందుబాటులో ఉన్న ఆ సంవత్సరాల్లోనే వాటిని ఖర్చు చేసి ఉంటే, అభివృద్ధి పనులు వెంటనే పూర్తయ్యేవి; అవి తమ సొంత ప్రతిఫలాన్ని ఇచ్చేవి; ఆ ప్రతిఫలం అభివృద్ధి వేగాన్ని మరింత పెంచేది.
భార్గవ కమిటీ నివేదిక — తెలంగాణ మిగులుపై సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి కమిటీనికర ఫలితం ఏమిటంటే — ఇతర ప్రాంతాల కంటే ఎక్కువ ఆదాయాన్ని రాష్ట్ర ఖజానాకు తెలంగాణ ప్రాంతం సమకూరుస్తోంది; బదులుగా ఖర్చు విషయంలో తనకు దక్కాల్సినదాని కంటే చాలా తక్కువే పొందుతోంది. అర్ధ శతాబ్దానికి పైగా ఇది సాగుతూ, ఈ ప్రాంత ఆర్థిక వ్యవస్థకూ ప్రజలకూ కొలవలేని నష్టం కలిగిస్తోంది. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే — ఈ ప్రాంతం దోపిడీకి గురైంది.
సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తెలంగాణ ఆర్థిక స్థితిపై