2 జూన్ 2014న కేసీఆర్ ప్రభుత్వం అధికారం చేపట్టినప్పుడు — ప్రభుత్వం తమకు అండగా నిలుస్తుందని ఆశించడం మానేసిన పేదలున్న రాష్ట్రాన్ని అది వారసత్వంగా అందుకుంది. సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వాలు తెలుగుదేశం హయాంలో నెలకు రూ.75, కాంగ్రెస్ హయాంలో నెలకు రూ.200 — పరిమిత వర్గాలకే ఇచ్చాయి. తెలంగాణ ప్రభుత్వం మౌలికంగా భిన్నమైనది చేసింది. మద్దతు అవసరమైన పది వర్గాల పౌరులను గుర్తించి, అర్హులైన ప్రతి ఒక్కరినీ మినహాయింపు లేకుండా నమోదు చేసి, చాలామందికి నెలకు రూ.2,016, దివ్యాంగులకు రూ.3,016 చెల్లించింది. సంక్షేమానికి ఏటా రూ.50,000 కోట్లు కేటాయించింది — దేశంలో మరే రాష్ట్రం కంటే ఎక్కువ. పింఛన్ల దగ్గర అది ఆగలేదు. కూతుళ్ల పెళ్లిళ్లకు కల్యాణ లక్ష్మి తోడ్పడింది. కేసీఆర్ కిట్ తల్లులనూ నవజాత శిశువులనూ ప్రసవం గుండా క్షేమంగా తెచ్చింది. ఆరోగ్య లక్ష్మి గర్భిణులకు అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల్లో రోజూ భోజనం పెట్టింది. అమ్మ ఒడి ఉచిత అంబులెన్సుల్లో వాళ్లను ఆసుపత్రులకు చేర్చింది. 2014 నుంచి 2023 మధ్య నిర్మించిన సంక్షేమ నిర్మాణం పథకాల సమాహారం కాదు. రాజ్యం తన ప్రజలకు ఏం ఇవ్వాలో చెప్పే ఒక ప్రకటన అది.
44,82,254
తెలంగాణలో ప్రతి నెలా ఆసరా పింఛన్లు అందుకుంటున్న ప్రజలు
వృద్ధులు, వితంతువుల నుంచి చేనేత కార్మికులు, గీత కార్మికులు, హెచ్‌ఐవీ రోగులు, డయాలసిస్ రోగుల వరకు పది వర్గాల్లో. తొమ్మిదేళ్లలో రూ.58,696 కోట్ల పంపిణీ. రాష్ట్ర సాధనకు ముందటి పదేళ్లలో సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రెండు ప్రభుత్వాలూ కలిపి పింఛన్లపై ఖర్చు చేసినది కేవలం రూ.5,558 కోట్లు.
ఆసరా పింఛన్లు: పది వర్గాలు, ఎవరూ మిగిలిపోలేదు
తెలుగుదేశం ప్రభుత్వం, సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్, నెలవారీ పింఛను
రూ.75
కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం, సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్, నెలవారీ పింఛను
రూ.200
పింఛన్లపై మొత్తం ఖర్చు, 2004 నుంచి 2014, సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పదేళ్లు
రూ.5,558 కోట్లు
తెలంగాణ ప్రభుత్వం, ప్రామాణిక నెలవారీ పింఛను
రూ.2,016
తెలంగాణ ప్రభుత్వం, దివ్యాంగుల నెలవారీ పింఛను
రూ.3,016
పింఛన్లపై మొత్తం ఖర్చు, 2014 నుంచి 2023, తెలంగాణలో తొమ్మిదేళ్లు
రూ.58,696 కోట్లు
| పింఛను వర్గం | లబ్ధిదారులు | మొత్తం వ్యయం |
|---|---|---|
| వృద్ధాప్య పింఛను (57 ఏళ్లు పైబడినవారు) | 16,44,280 | రూ.18,555.71 కోట్లు |
| వితంతు పింఛను | 15,85,088 | రూ.20,556.11 కోట్లు |
| దివ్యాంగుల పింఛను (నెలకు రూ.3,016) | 5,16,890 | రూ.10,310.36 కోట్లు |
| బీడీ కార్మికుల పింఛను | 4,25,793 | రూ.5,712.30 కోట్లు |
| ఒంటరి మహిళల పింఛను | 1,43,930 | రూ.1,545.80 కోట్లు |
| గీత కార్మికుల పింఛను | 67,048 | రూ.880.45 కోట్లు |
| హెచ్‌ఐవీ రోగుల పింఛను | 37,674 | రూ.448.01 కోట్లు |
| చేనేత కార్మికుల పింఛను | 38,240 | రూ.518.58 కోట్లు |
| బోదకాలు రోగుల పింఛను | 18,644 | రూ.161.84 కోట్లు |
| డయాలసిస్ రోగుల పింఛను | 4,667 | రూ.7.09 కోట్లు |
| మొత్తం | 44,82,254 | రూ.58,696.25 కోట్లు |
కల్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్: ప్రతి కూతురి పెళ్లి
12,71,839
కూతురి పెళ్లికి కల్యాణ లక్ష్మి లేదా షాదీ ముబారక్ సాయం పొందిన పేద కుటుంబాలు
రూ.11,130 కోట్లు
కల్యాణ లక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ పథకాల కింద ఎనిమిదేళ్లలో ఖర్చు చేసిన మొత్తం
రూ.1,00,116
పెళ్లి ఖర్చుల కోసం కుటుంబానికి అందించిన ఆర్థిక సాయం — నేరుగా వధువు ఖాతాలోకి
కేసీఆర్ కిట్: సురక్షిత మాతృత్వం, ఆరోగ్యకర ఆరంభాలు
| సంవత్సరం | లబ్ధిదారులు | ఖర్చు చేసిన మొత్తం (రూ. కోట్లు) |
|---|---|---|
| 2017-18 | 4,57,296 | 208.71 |
| 2018-19 | 2,42,412 | 220.87 |
| 2019-20 | 2,92,756 | 322.04 |
| 2020-21 | 1,98,811 | 238.68 |
| 2021-22 | 1,38,676 | 186.25 |
| 2022-23 | 60,685 | 85.13 |
| మొత్తం | 13,90,636 | రూ.1,261.67 కోట్లు |
మహిళా, శిశు సంక్షేమం: సంపూర్ణ సంరక్షణ వ్యవస్థ
| పథకం | ఏం అందించింది | పరిమాణం |
|---|---|---|
| కేసీఆర్ న్యూట్రిషన్ కిట్ | రక్తహీనత ఎక్కువున్న 9 జిల్లాల్లో గర్భిణులకు ఐరన్ సిరప్, నెయ్యి, ఖర్జూరం, పోషకాహార మిశ్రమం తదితర పదార్థాలున్న పోషకాహార కిట్ల పంపిణీ. కిట్‌కు రూ.1,962. భారతదేశంలో ఈ తరహా తొలి కార్యక్రమం. | 9 జిల్లాల్లో 231 ప్రభుత్వ ఆరోగ్య కేంద్రాలు. మొత్తం 33 జిల్లాలకూ విస్తరించనున్నారు. |
| అమ్మ ఒడి, 102 సేవలు | గర్భిణులను ప్రసవపూర్వ పరీక్షలకు, ప్రసవానికి, శిశువుల టీకాలకు తరలించే 300 ఉచిత అంబులెన్సులు. కుటుంబాల సొంత ఖర్చును తగ్గించి, మారుమూల పల్లెలకూ సురక్షిత ప్రసవాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చాయి. | 18,46,635 మంది లబ్ధిదారులు. రూ.172.08 కోట్లు ఖర్చు. |
| ఆరోగ్య లక్ష్మి | అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల్లో గర్భిణులకు, బాలింతలకు నెలకు కనీసం 25 రోజులు — అన్నం, పప్పు, ఆకుకూరలు, ఉడకబెట్టిన కోడిగుడ్డుతో వేడి పోషకాహార మధ్యాహ్న భోజనం, అక్కడికక్కడే. | 36,26,603 మంది గర్భిణులు, బాలింతలకు లబ్ధి. రాష్ట్ర సాధనకు ముందున్న 56% నుంచి 100% అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలకు విస్తరణ. నీతి ఆయోగ్ ప్రశంస. |
| బాలామృతం ప్లస్ | పోషకాహార లోపాన్ని నివారించడానికి 6 నెలల నుంచి 5 ఏళ్ల పిల్లలకు బలవర్ధక ఆహారం. నెలకు 2,500 మెట్రిక్ టన్నుల సామర్థ్యమున్న తెలంగాణ ఫుడ్స్ కొత్త ప్లాంటు నుంచి 35,700 అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలకు సరఫరా. | రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మొత్తం 35,700 అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు. |
| అంగన్‌వాడీ కార్యకర్తల వేతనం | నెలకు రూ.13,650 — దేశంలోనే అత్యధికం. పోలిక: ఉత్తరప్రదేశ్ రూ.7,000, రాజస్థాన్ రూ.7,500, మహారాష్ట్ర రూ.8,325. | ఖాళీగా ఉన్న 2,356 అంగన్‌వాడీ పోస్టుల భర్తీ. 568 మంది కొత్త సూపర్‌వైజర్ల నియామకం. |
| ఆశా కార్యకర్తల వేతనం | 2014లో నెలకు రూ.2,000 నుంచి రూ.9,750కి పెంపు. పోలిక: మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్ రూ.3,000, గుజరాత్ రూ.6,700, కర్ణాటక, హరియాణా రూ.4,000. | 31,028 మంది ఆశా కార్యకర్తలకు లబ్ధి. |
| వి-హబ్ | వ్యాపార ఆకాంక్షలున్న మహిళలను ప్రోత్సహించడానికి ఏర్పాటు చేసిన మహిళా పారిశ్రామికవేత్తల హబ్. అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం, 8 మార్చి 2018న ప్రారంభం. యూఎన్‌డీపీ, సీఐఐ, సేల్స్‌ఫోర్స్, ఐఐఎం బెంగళూరుతో భాగస్వామ్యం. | మహిళా స్టార్టప్‌ల కోసం టి-ఫండ్ వెంచర్ క్యాపిటల్ ఏర్పాటు. |
విద్యార్థులపై చేసే ఖర్చును భవిష్యత్తు కోసం పెట్టుబడిగా తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భావిస్తుంది. అన్ని రకాల పాఠశాలల్లో, హాస్టళ్లలో అన్నంతో భోజనం అందిస్తారు; ఉచిత పుస్తకాలు, యూనిఫారాలు ఇస్తారు. తెలంగాణ అమలు చేస్తున్నన్ని సంక్షేమ కార్యక్రమాలను దేశంలో మరే రాష్ట్రమూ అమలు చేయడం లేదు.
ముఖ్యమంత్రి ప్రజా సంబంధాల అధికారి కార్యాలయం, తెలంగాణ ప్రభుత్వంసాటిలేని సంక్షేమ రాజ్యం — ముఖ్య విజయాలు
- పది వర్గాల్లో 44,82,254 మంది ప్రతి నెలా ఆసరా పింఛన్లు అందుకుంటున్నారు. తొమ్మిదేళ్లలో రూ.58,696 కోట్ల పంపిణీ — సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అంతకుముందటి రెండు ప్రభుత్వాలు పదేళ్లలో ఖర్చు చేసిన రూ.5,558 కోట్లతో పోలిస్తే.
- 12,71,839 కుటుంబాలు తమ కూతురి పెళ్లికి ఒక్కొక్కరు రూ.1,00,116 చొప్పున కల్యాణ లక్ష్మి లేదా షాదీ ముబారక్ సాయం పొందారు. రూ.11,130 కోట్లు ఖర్చు. 2014కు ముందు 56% ఉన్న బాల్య వివాహాలు, పథకం వచ్చాక గణనీయంగా తగ్గాయి.
- 13,90,636 మంది తల్లులు, నవజాత శిశువులు కేసీఆర్ కిట్ ద్వారా లబ్ధి పొందారు; రూ.1,261.67 కోట్లు ఖర్చు. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో ప్రసవాలు 30.5% (2015-16) నుంచి 61% (2022)కి పెరిగాయి; NFHS-5 ప్రకారం మొత్తం సంస్థాగత ప్రసవాలు 97%.
- రక్తహీనత ఎక్కువున్న 9 జిల్లాల్లో గర్భిణుల కోసం కేసీఆర్ న్యూట్రిషన్ కిట్ ప్రారంభం — భారతదేశంలో ఈ తరహా తొలి పథకం. మొత్తం 33 జిల్లాలకూ విస్తరించనున్నారు.
- అమ్మ ఒడి పథకం కింద 18,46,635 మంది గర్భిణులను, శిశువులను ఉచితంగా తరలించారు; రూ.172.08 కోట్లు ఖర్చు.
- ఆరోగ్య లక్ష్మి కింద 36,26,603 మంది గర్భిణులు, బాలింతలు 100% అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల్లో రోజువారీ పోషకాహార భోజనం పొందారు — రాష్ట్ర సాధనకు ముందున్న 56% నుంచి పెరుగుదల.
- అంగన్‌వాడీ కార్యకర్తలకు నెలకు రూ.13,650 — దేశంలోనే అత్యధికం. ఆశా కార్యకర్తల వేతనం నెలకు రూ.2,000 నుంచి రూ.9,750కి పెరిగింది.
- సంక్షేమ పథకాలకు ప్రభుత్వం ఏటా రూ.50,000 కోట్లు కేటాయించింది — దేశంలో మరే రాష్ట్రం కంటే ఎక్కువ; ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ, మైనారిటీలు, బ్రాహ్మణులు, జర్నలిస్టులు, న్యాయవాదులు, చేనేత కార్మికులు, సింగరేణి కార్మికులతో సహా ప్రతి సామాజిక వర్గానికీ సంక్షేమ కార్యక్రమాలు అమలు చేసింది.
